|
Ben neler
yapabilirim ?
Bir kimsenin
kendisine uygun mesleği seçebilmesi için önce kişisel özellikler ve
mesleklerin özellikleri konusunda ayrıntılı bilgi sahibi olası gereklidir.
“Ben neler
yapabilirim ve ben edineceğim meslekten neler bekliyorum ?” mesleklerin
özellikleri ise “ ilgilendiğim meslekler ne gibi özellikler gerektirmektedir
ve ne olanaklar sağlamaktadır ?” sorularına verilecek cevaplarla açıklık
kazanacaktır.
Ben neler
yapabilirim sorusuna cevap verebilmesi için kişinin yeteneklerini tanıması
gereklidir. İnsanların çok çeşitli işleri değişik düzeylerde yapabildikleri
bir eğitim programından yararlanmada bireyler arasında fark olduğu bilinen
bir gerçektir. Yetenek bir eğitim programından bireyin ne derece başarılı
olacağının ipuçlarını veren ve beceriler bütünü olup, kalıtımla getirilen
öğrenme gücünün çevre desteği ve deneyimle geliştirilmiş kısmını ifade eder.
Meslek seçiminde
dikkate alınması gereken yetenekler tanımlanmıştır.
Bunlardan
bazıları :
Soyut
Düşünebilme : Bu sözcük sayı veya şekillerle
ifade edilebilen kavramları öğrenebilme ve bunları kullanarak akıl yürütme
gücü olarak tanımlanabilir. Bu yetenek üniversite giriş sınavlarında sözel
ve sayısal yetenek olarak ölçülür. Bu yeteneğe sahip kişilerin fizik,
biyoloji ve sosyoloji gibi mesleklerde başarılı oldukları görülür.
Akılcı Bir
Dille Yazabilme : sözcükleri ustalıkla
kullanabilme, zengin kelime dağarcığına ve çağrışım gücüne sahip olma
şeklinde tanımlayabileceğimiz bu yetenek dil edebiyat programlarında başarı
için gerekli olan ve yazarlarda gözlenen özel bir yetenektir. Bu yeteneği
sözcüklerle ifade edilen kavramları kullanarak akıl yürütebilme yeteneği ile
karıştırmamak gereklidir.
Başkalarını
Anlayabilme : Konuşma
sırasına karşıdaki insanın ne düşündüğünü , neler hissettiğini anlayabilme
yeteneği olarak tanımlanan bu yetenek “eş duyum” (empati) olarak da
adlandırılmaktadır. Psikolojik yardım hizmetlerinde çalışan psikologların,
psikolojik danışmanların, öğretmenlerin, hekim ve hemşirelerin bu yeteneğe
sahip olmaları mesleklerinde başarıl olmalarını sağlayabilir.
Şekil
İletişimini Görebilme :
Şekilleri ayrıntıları ile algılayabilme, şekiller arasındaki benzerlikleri
ve farklılıkları görebilme gücünü yansıtan bu yetenek teknik alanlarda ve
plastik sanatlar alanında başarı için gereklidir.
Uzay
İlişkilerini Görebilme : Bu yetenek cisimler
üç boyutlu görebilme, bir şeklin düzlem üzerinde veya bir cismin uzayda
hareketini göz önünde canlandırabilme ( Mesela maketin planına bakarak
yapılmış hali ) gücünü ifade eder. Tahmin edileceği gibi bu yetenek
mimarlıkta,plastik sanatlarda , marangozlukta, terzilikte vb. mesleklerde
başarı için gereklidir.
Mekanik
Yetenek : Uzay ilişkilerini görebilme, şekil
ilişkileri yetenekleri ile ilgili ilişkili olan bu yetenek, bir makinenin
işleyişindeki ilkeyi kavrayabilme, makinenin parçaları arasındaki ilişkiyi
görebilme, makine desenleri çizebilme veya makineyi geliştirici fikirler
üretebilme gücünü ifade eder. Makine tamiri ve yapımı alanında çalışanlarda
bu yeteneğin çok güçlü olması gerekir.
El – Parmak
Becerisi : Elleri ve parmakları ustalıkla
kullanabilme de özel bir yetenek olup kuyumculuk, cerrahlık gibi küçük
objelerle uğraşmayı gerektiren mesleklerde çalışanların bu yeteneklerinin
gelişmiş olması meslek başarısı için çok önemlidir.
Göz – El
İşbirliği : Düz bir çizgi çizebilme, bir
hedefi uzaktan vurabilme gibi becerilerde ifadesini bulan bu yetenek, el-
parmak becerisi gibi mimarlıkta, sanatta, kaynakçılıkta, marangozlukta ve
cerrahi alnında başarı sağlanması için gerekli bir yetenektir.
Kas
Koordinasyonu : Güçlü kaslara sahip olmak ve
bunları eşgüdümle kullanabilmek de bir yetenektir. Bu yetenek tahmin
edileceği gibi sporla uğraşan kimselerde çok gelişmiştir. Spor meslekleri
yanında ritmik dans ve bale gibi sanat dalları bu yeteneği gerektiren
alanlardır.
Renk Algısı
: bu yetenek renkleri ve aralarındaki ince farkları algılayabilme gücünü
ifade eder. İç mimarlık, dekorasyon gibi sanat dallarında, gıda üretimi gibi
mesleklerde çalışanların renk körü olmamaları, renkleri iyi algılamaları
gerekmektedir.
Yapıcılık :
Alışılmış olanın dışına çıkabilme, yeni ve değişik fikirler, yöntemler
ortaya koyabilme gücü olan yapıcılık her türlü çalışma alanında kendini
gösterebilirse de bilim ve sanat çalışmalarında, teknik alanlarda ve
işletmecilikte kişi yapıcı gücünü daha fazla ortaya çıkarma fırsatı
bulabilir.
Yukarıda
tanımlananlardan başka müzik resim gibi, çok erken yaşlarda kendini gösteren
sanat yetenekleri herkesçe bilinen ve belli çalışma alanları ile ilgili olan
yeteneklerdir. Okullardaki çeşitli dersler ve ders dışında yapılan
etkinlikler bu yeteneklerin kullanıldığı ve geliştirildiği çalışma
alanlarıdır. Yeteneklerini tanımak isteyen bir kimse, okulda çeşitli
konuları öğrenmeye çalışırken yaşadıkları üzerinde düşünebilir, hangi
konuları daha çabuk ve kolay, hangilerini zorlukla öğrendiğine bakarak,
yetenekleri hakkında bir fikir edinebilir. Bir kimse geçmiş başarılarını
tarafsız bir tutumla değerlendirebildiği ölçüde yetenekleri hakkında doğru
bir karar verir.
Bir Kişinin
Şahsiyetini Belirleyen Nedir ?
Her şey. Bir
bireyin şahsiyeti, hoş veya sempatik, arkadaşça ve kötü huylu veya hoş
olmayan veya şüpheci, hemen savunmaya geçer gibi ( çok sık olarak yapmaya
alıştığımız şekilde ) sınıflandırılamaz. Bir bireyin şahsiyeti bu bireyin
bugün toplam olarak ne olduğudur ( giyimi, yiyecek tercihi, zevk aldığı ve
kaçındığı konuşmalar, jest ve mimikleri, düşünceleri ve meseleleri ele alış
tarzı ). Her bireyin şahsiyeti bir başkasından tamamen farklıdır. Şahsiyet ;
kalıtım, yetiştirilme, öğrenim veya öğrenimsizlik, çevre, iş, ve eğlence
deneyimleri, anne-babanın tesiri, din gibi etrafımızdaki tüm sosyal
etkenlerin bir eseridir. Tüm bu etkilenmelerden insanlar hayatta
karşılaştıkları ile ( işle birlikte yaşama ile, yaşayışla, başarı ve
başarısızlıkla ) başa çıkabileceği bir şekilde şahsiyetini şekillendirmeyi
öğrenir. Sonuç olarak şahsiyet , her bireyin hayatla kendisine has mücadele
yolunun toplam ifadesidir.
İnsanlar
Niçin Çalışır ?
İki nedenden dolayı
; birincisi getirdiği para ve paranın satın aldığı gereksinimler ve zevkler
için ; ikincisi diğer insanlarla beraber olmak veya kişisel başarma duygusu
gibi çalışmanın getirdiği tatmin. Bunlardan hangisinin daha önemli olduğu
kişiye, mesleğe ve ücretin tatminkarlığına bağlı olarak değişir. |